Bir Zamanlar Var Olan Şey - Bölüm 7
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
"Kaçınılmaz kargaşanın içinde. MAYHEM!"
Uzun ve dolambaçlı patikalardan geçtikten sonra, yolculuğumuzun başından beri varmayı beklediğimiz Norveç'e ulaştık. Geride bıraktığımız altı bölüm boyunca, Norveç black metal'inin ortaya çıkışını anlamak için gerekli tarihsel, kültürel ve müzikal zemini hazırladık. Şimdi, bütün bu yolların birleştiği noktadayız. Kaçınılmaz kargaşanın içinde.
MAYHEM
Efsanelerin, söylentilerin ve yıllar içerisinde etraflarında biriken anlatıların üzerindeki sis perdesi aralandığında bile Mayhem'in Black Metal tarihindeki en önemli ve etkili gruplardan biri olduğu sonucuna varmak güç değildir. Grubun adı; müzikal anlamda öncü bir yaklaşımın, güçlü kişiliklerin, Satanizm'in, kilise kundaklamalarının, intiharın, cinayetin ve belki de hepsinden önemlisi, doksanların başında Black Metal hareketinin yeniden şekillenerek uluslararası bir kimlik kazanmasının simgesi hâline gelmiştir. Mayhem, ortaya koyduğu müziğin yanı sıra grup üyelerinin müzik dışındaki faaliyetleriyle de tür içerisinde gerçek anlamda efsanevi bir konuma ulaşmıştır.
Grup, en büyük etkisini doksanlı yıllarda gösterecek olsa da kuruluşu çok daha eskiye, 1984 yılına uzanıyordu. İlk kadro üç kişiden oluşuyordu: Bas gitarda Jørn Stubberud, daha sonra Necrobutcher adıyla tanınacak olan müzisyen; davulda o dönem yalnızca Manheim olarak bilinen Kjetil Manheim ve gitarda, gerçek adı Øystein Aarseth olan Euronymous.
Mayhem hakkında yıllar boyunca o kadar çok söylenti, spekülasyon ve farklı anlatı ortaya çıktı ki, grubun ilk dönemini kavrayabilmek için hikâyeyi doğrudan işin içindeki kişilerden dinlemek kritik hale geliyor. Manheim ve Necrobutcher’ın yıllar sonra bir araya gelip paylaştıklarından yola çıkarak, ilk günlerin gerçek tablosunu ortaya koyalım.
Hikâyenin en başına, henüz çocuk yaştaki iki müzisyenin bir grup kurmaya karar verdiği o günlere dönüyoruz. O dönem Oslo’nun dışındaki Langhus adlı küçük yerleşim yerinde yaşayan Necrobutcher ve Manheim henüz on iki yaşındaydı.
Necrobutcher, grup kurma fikrinin kendisi açısından oldukça doğal geliştiğini anlatıyordu. Ortada önceden hazırlanmış bir plan ya da büyük bir hedef yoktu. Müzik dinlemek, enstrüman çalmak ve sevdikleri grupları örnek almak zaten hayatlarının merkezindeydi. Dinledikleri müzisyenler gibi albüm yayımlamak, konserler vermek ve turnelere çıkmak istiyorlardı. Manheim da o dönemde punk ve hard rock ile ilgilenen diğer gençlerden pek farklı olmadıklarını, enstrüman çalma arzusunun bu müzik kültürünün doğal bir parçası olduğunu belirtiyordu.
Necrobutcher'ın ilk grup girişimi, aynı apartman bloğunda yaşadığı arkadaşlarıyla başlamıştı. Bir grup kurmak istediği için bazı enstrümanlar satın almış, ardından müzik teorisi ve nota bilgisi konusunda kendilerine yardımcı olabilecek birine ihtiyaç duyduklarını fark etmişti. Okul arkadaşı olan Manheim'ı da bu nedenle gruba davet etmişti. Üstelik Manheim'ın babasının başka bir okulda müdür olması, prova yapabilecekleri mekânlar ayarlamalarını da kolaylaştırmıştı.
Manheim ile Necrobutcher, henüz sekiz yaşındayken, ilkokulun ikinci sınıfında tanışmışlardı. Manheim'ın müzikle ilk ciddi teması ise okul bandosunda başlamıştı. Davul çalmayı öğrenmek amacıyla katıldığı bu topluluk, müzikal yolculuğunun ilk adımlarından biriydi. İlk satın aldığı plak, amcasının kendisine verdiği İngiliz progresif ve senfonik rock grubu Procol Harum'a aitti. O dönem oldukça popüler olan Kiss'e hiçbir zaman ilgi duymadığını, müzik zevkinin başından itibaren daha geniş bir yelpazeye yayıldığını anlatıyordu. Bununla birlikte heavy metal'in enerjisiyle ilk karşılaşmanın kendisi üzerinde bıraktığı etkiyi de özellikle vurguluyordu.
Necrobutcher ise Iron Maiden, AC/DC ve Motörhead gibi grupların müziklerini keşfettiklerinde zaten birlikte çalmaya başladıklarını söylüyordu. İkisi de gençliklerinin getirdiği bir tür asi tavra sahipti. Agresif bir müzik yapmak, dinledikleri farklı türlerden unsurları bir araya getirmek ve çevrelerinde hâkim olan müzikal anlayışın dışına çıkmak istiyorlardı. Punk, heavy metal, rhythm and blues ve funk bu ilgi alanlarının bir parçasıydı. Hatta Almanya'dan yükselen elektronik müzik hareketinin temsilcilerinden Kraftwerk ile Motörhead ve Sex Pistols gibi birbirinden oldukça farklı gruplar aynı müzikal merakın içerisinde yer alabiliyordu.
Manheim'ın da belirttiği üzere, heavy metal dinleyen birinin yalnızca bu türle ilgilendiğini düşünmek, daha çok dinleyicilere özgü bir bakış açısıydı. Müzisyenlerin beslendiği kaynaklar genellikle çok daha çeşitliydi.
Grubun üçüncü üyesi olacak Øystein Aarseth ile tanışmaları ise biraz tesadüf eseriydi. Euronymous, onlardan yaklaşık beş kilometre uzaklıktaki Ski kasabasında bulunan başka bir ilkokula gidiyordu. Aralarındaki mesafe birkaç kilometre daha az olsaydı aynı sınıfta okuyabileceklerini ve muhtemelen çok daha önce birlikte müzik yapmaya başlayacaklarını düşünüyordu Necrobutcher.
İlk karşılaşmaları bir tren istasyonunda gerçekleşmişti. Necrobutcher, başka bir grubun seçmelerine katılmak üzereyken Euronymous kendisine bir arkadaşının evine giden yolu göstermek için eşlik etmişti. O sırada Manheim ile birlikte Musta adını verdikleri grupta çalan Necrobutcher'ın, aynı zamanda Manheim'ın yer almadığı &co. isimli bir yan projesi de bulunuyordu. İkili, arkadaşlarının evine doğru yürürken ortak müzik zevklerini fark etti. Birbirlerinden haberdar olmamış olmaları ikisi için de şaşırtıcıydı. Yaklaşık on beş dakika süren yürüyüşün sonunda birlikte bir grup kurmaya karar vermişlerdi.
Necrobutcher, Euronymous'a hâlihazırda bir gruplarının, iyi bir davulcularının ve prova yapabilecekleri bir mekânlarının bulunduğunu anlatmıştı. Üstelik Euronymous, üzerinde çalıştıkları bazı cover parçaları da tanıyordu. Venom, Black Sabbath ve Judas Priest şarkılarından oluşan bu repertuvar, birlikte gerçekleştirdikleri ilk provanın temelini oluşturdu. Manheim, ikilinin ilk karşılaşmasını gülerek anlatıyor ve aralarındaki uyumu "ilk görüşte aşk" olarak nitelendiriyordu.
Böylece üç müzisyen kısa süre içerisinde Mayhem adı altında bir araya geldi.
Necrobutcher'ın hatırladığına göre grup 1984 yılında kurulmuş, ilk birkaç ay boyunca ağırlıklı olarak cover parçalar üzerinde çalışmıştı. Yazdıkları ilk özgün şarkı olan “Ghoul” ise 1985 yılının başlarında ortaya çıktı. Bu dönemde üç müzisyen de eğitim hayatlarında farklı yönlere ilerliyordu. Manheim ve Euronymous liseye devam ederken Necrobutcher, duvarcılık gibi zanaat alanlarında eğitim veren bir okula başlamıştı. Ancak aynı yıl okulu bıraktı. Euronymous da bir sonraki yıl eğitimini büyük ölçüde terk edecekti. Manheim'ın aktardığına göre Euronymous aslında okulunda oldukça başarılıydı. Son sınıfı en yüksek notlarla tamamlamış, fakat sınavlarını bitirmeyerek kendisini tamamen gruba adamayı tercih etmişti.
Mayhem ismi, grubun dönemin öncü ekstrem metal gruplarından Venom'a duyduğu hayranlığın doğrudan bir sonucuydu. İsmin kaynağı, Venom'un "Welcome to Hell" albümünde bulunan ve yalnızca elli sekiz saniye süren enstrümantal parçası “Mayhem with Mercy” idi. Necrobutcher, ismi önerenin Euronymous olduğunu söylüyordu. Euronymous daha önce okulundaki mezuniyet etkinliğinde birkaç arkadaşıyla bir araya gelerek küçük bir grup kurmuş ve bir iki parça çalmıştı. O performansta da Mayhem adını kullanmıştı. Ayrıca 1984 yılında yaklaşık altı ay boyunca grupta bulunan ikinci bir gitaristleri vardı: Per Nilsen. Manheim, Nilsen'ın iyi bir gitarist olduğunu ancak çaldığı müziğin grubun aradığı ham ve sert karakterden uzak kaldığını, daha çok Yngwie Malmsteen tarzına yakın olduğunu belirtiyordu.
Mayhem, ilk konserini grubun kuruluşundan yaklaşık bir yıl sonra, Nisan 1985'te verdi. Bu performansta bir Celtic Frost ve iki Venom cover'ı çaldılar. Henüz kendi bestelerini sahneye taşıyacak noktaya ulaşmamışlardı. Ancak Necrobutcher'ın anlattığına göre konserin hemen ardından kendi müziklerini yazmaya ve prova etmeye başladılar.
Bu ilk yıllarda üç müzisyenin gruptan beklentileri de birbirinden farklıydı. Manheim için öncelikli olan müzik yapmak, yeni parçalar üretmek ve bunların kaydedilmesinden keyif almaktı. İnsanların yaptıkları müziği fark etmesi, hakkında yazması ve beğenmesi de bu sürecin doğal bir parçasıydı. Ancak Euronymous'un hedefleri çok daha genişti.
Necrobutcher, kendi geleceğini başından itibaren bir müzisyen olarak gördüğünü söylerken Euronymous'un yalnızca gitar çalmaya odaklanan biri olmadığını vurguluyordu. Onun asıl ilgisi, daha o yıllardan itibaren uluslararası ölçekte bağlantılar kurmak, çevresinde bir iletişim ağı oluşturmak ve Mayhem'i çok daha geniş bir yapının merkezine yerleştirmekti. Necrobutcher bu çabayı, "Euronymous'un henüz grubun ilk yıllarında oluşturmaya başladığı bir dünya ağı" olarak tanımlıyordu.
Manheim'a göre Mayhem'in diğer gruplardan tamamen farklı bir şey ortaya koyacağı fikri, henüz herhangi bir kayıt yayımlanmadan önce şekillenmeye başlamıştı. İlginç olan ise müzik dergilerinin, ortada dinlenebilecek bir albüm ya da demo bulunmadığı hâlde gruptan söz etmeye başlamasıydı. Necrobutcher, bazı dergi yazarlarının prova yaptıkları mekâna kadar geldiğini ve Mayhem'in Norveç'ten çıkan yeni, farklı ve son derece agresif bir grup olarak tanıtıldığını hatırlıyordu.
Bu isimlerden biri, Slayer fanzininin kurucusu Metalion, yani Jon Kristiansen'di. Manheim geriye dönüp baktığında grubun o dönemde yaptıklarını bir tür marka oluşturma süreci olarak değerlendiriyordu. Elbette henüz ortada bilinçli bir pazarlama stratejisi yoktu. Ancak Mayhem, nasıl bir müzik yapacağını ve ne kadar farklı olacağını sürekli vurguluyor, prova mekânlarını ziyaret eden gazetecilerin bu yaklaşımı kendi yayınlarına taşımasıyla grubun etrafında giderek büyüyen bir beklenti oluşuyordu.
Böylece Mayhem, müziği geniş kitlelere ulaşmadan önce adı ve hakkında anlatılan hikâyelerle tanınmaya başlamıştı. Bu anlatıların merkezinde ise Satanizm ve karanlık temalar bulunuyordu. Grubun çevresinde oluşan gizem, dönemin küçük yeraltı topluluğu içerisinde Mayhem'e duyulan ilgiyi daha da artırıyordu.
Peki, grubun üyeleri gerçekten Satanist miydi?
Manheim'ın yanıtı oldukça kısaydı: Hayır.
Necrobutcher da Euronymous'un dahi Satanist olmadığını özellikle belirtiyordu. İlk dönemlerinde Satanizm konusunu daha çok şarkı sözleri için kullanılabilecek fikirler bulmak amacıyla araştırmışlardı. Anton LaVey'in "The Satanic Bible" kitabını ve konuyla ilgili başka yayınları satın alarak incelemiş, bu düşünce sisteminden müzikal anlamda nasıl yararlanabileceklerini anlamaya çalışmışlardı. Ancak araştırmalarının sonunda bunun kendilerini yansıtan bir dünya görüşü olmadığına karar vermişlerdi.
Onların asıl meselesi Satanizm'den ziyade toplumsal düzene karşı duydukları tepkiydi. Necrobutcher, Norveç'teki anayasal ve toplumsal yapının Hristiyan değerleri üzerine kurulu olduğunu, bunun devlet kurumlarından eğitim sistemine kadar hayatın birçok alanına yansıdığını anlatıyordu. Manheim da konuşmaya müdahale ederek karşı çıktıkları şeyin yalnızca din değil, aynı zamanda yerleşik ahlak anlayışı, devlet otoritesi ve toplumun genel kabulleri olduğunu vurguluyordu.
Bu noktada Mayhem'in ilk dönemindeki tavrın temelinde, mevcut toplumsal düzenin sınırlarını zorlamak ve bu düzene meydan okumak vardı. Manheim'ın ifadesiyle, Hristiyan bir toplumu rahatsız edebilecek her şey onlar için ilgi çekiciydi. Bu yaklaşım, gençlik kültürünün yabancı olmadığı bir isyan biçimiydi. Dönemin Norveç toplumunda Hristiyanlığın güçlü konumu düşünüldüğünde, bu karşıtlığın grubun müzikal ve görsel ifadesinde neden bu kadar belirgin hâle geldiğini anlamak da kolaylaşıyordu.
Manheim, daha sonraki yıllarda Norveç Black Metal'inin dünya çapındaki etkisinden söz ederken ilk dönemlerindeki bu yaklaşımın tamamen yapay olmadığını da kabul ediyordu. Ortada gerçek bir karşı çıkış, yerleşik değerlere duyulan gerçek bir tepki vardı. Ancak bu tepkinin temelinde Satanist ritüeller ya da dinî bir bağlılık bulunmuyordu. Daha ziyade bireyin özgür iradesini sınırlayan, otoriteyi ve toplumsal kuralları sorgulanamaz kabul eden anlayışa karşı bir tavır söz konusuydu.
Hristiyanlık, bu karşı çıkışın doğal hedeflerinden biri hâline gelmişti. Fakat Mayhem'in ilk yıllarındaki bu tutumu, sonraki dönemde Norveç Black Metal sahnesiyle özdeşleşecek çok daha katı ve ciddi ideolojik yaklaşımlarla birbirine karıştırmamak gerekiyordu.
PURE FUCKING ARMAGEDDON!
1986 yılına gelindiğinde Mayhem'in üç kurucu üyesi, grubun ilk demosunu kaydetmeye hazırdı. "Pure Fucking Armageddon" adını taşıyan ve sekiz parçadan oluşan bu kayıt, son derece gürültülü, ham ve ilkel bir karaktere sahipti. Dönemin teknik imkânları ve grubun bilinçli olarak benimsediği sert müzikal yaklaşım düşünüldüğünde, ortaya çıkan sesin dinleyici üzerinde oldukça yıpratıcı bir etki bırakması şaşırtıcı değildi.
Demonun kaydıyla ilgili yıllar boyunca tartışılan konulardan biri de vokallerin kime ait olduğuydu. Necrobutcher bu konudaki belirsizliği doğrudan açıklığa kavuşturuyordu: Vokalleri kendisi kaydetmişti. Kayıt, dört kanallı bir Portastudio cihazıyla gerçekleştirilmişti. Ancak kayıt sırasında yaşanan teknik sorunlar nedeniyle vokaller yalnızca kasetin ilk yüzünde yer alabiliyordu. Vokaller eklendiğinde ses kalitesi ciddi ölçüde düşüyor, bu nedenle ikinci yüz herhangi bir vokal olmadan basılmıştı. Necrobutcher, aksi takdirde dinleyicilerin şarkıları duymakta zorlanacağını düşündüklerini anlatıyordu.
Demonun son derece ham ve bulanık ses karakteri, doğal olarak dönemin müzik basınında farklı tepkilerle karşılandı. Necrobutcher, kaydı dinlediğinde kendisinin bile ortaya çıkan sonuçtan pek memnun olmadığını gülerek kabul ediyordu. Ancak bu durumun ilginç bir tarafı vardı. Dönemin dergilerinden birinde yayımlanan değerlendirmede, kasetteki vokallerin neredeyse hiç duyulmadığı ve bas gitarın Celtic Frost vokalisti Tom Gabriel Warrior'ın testislerinin bir çim biçme makinesine girmiş gibi ses çıkardığı yazılmıştı. Eleştirmenin aslında vokalleri tarif ettiğini sonradan fark eden Necrobutcher, bu yorumu aynı sayıda yer alan ve yalnızca sürekli tekrarlanan anlamsız seslerden ibaret olan başka bir albüm değerlendirmesinden çok daha başarılı bulmuştu. En azından Mayhem'in kaydı birilerinin dikkatini çekmeyi başarmıştı.
Manheim ise yıllar sonra erken dönem Black Metal ve Death Metal kayıtları üzerine yazılan değerlendirmelerde sıkça karşılaştığı bir noktaya dikkat çekiyordu. Bu kayıtların teknik açıdan yetersiz olmalarına rağmen dinleyicilere aktardıkları özgünlük ve samimiyet, onları özel kılan temel unsurlardan biriydi. Ona göre ilk dönem Black Metal kayıtlarının en belirgin özelliklerinden biri de buydu. Darkthrone'un daha sonraki kayıtlarında da benzer bir yaklaşım görülebilirdi. Prodüksiyon kusurluydu ancak ortaya çıkan müzik, herhangi bir yapay müdahalenin arkasına saklanmayan gerçek bir ifadeye sahipti.
Necrobutcher bu yaklaşımı Venom albümleriyle ilişkilendiriyordu. Ona göre bu kayıtların etkileyiciliği, prodüksiyon eksikliklerinden bağımsız düşünülemezdi. Albüm kapaklarında kayıtların yalnızca yirmi iki saat içerisinde tamamlandığını belirten açıklamalar bulunmasını da hatırlıyordu. Ancak Necrobutcher'a göre bu durum bir eksiklik olarak sunulmak yerine gurur duyulacak bir tercih olarak değerlendirilmeliydi. Ona kalırsa gruplar, pahalı stüdyolar ve profesyonel prodüktörler kullanmadan kendi müziklerini kaydetmiş olmaktan çekinmemeliydi. Venom'un ilk iki albümü, onun gözünde dönemin ekstrem metal anlayışının temel taşlarını oluşturuyordu.
Bu noktada Necrobutcher, daha yakın zamanda karşılaştığı ilginç bir anıyı da paylaşıyordu. Dead Kennedys vokalisti Jello Biafra, grubun son turnelerinden birinde kulise gelerek Mayhem ile tanışmış ve kayıtlarının kendisine son derece saf, dışarıdan herhangi bir müdahaleye uğramamış bir müzik anlayışını hatırlattığını söylemişti.
Necrobutcher'a göre Dead Kennedys'in ilk albümü "Fresh Fruit for Rotting Vegetables" da benzer bir karakter taşıyordu. Kaydın teknik açıdan kusursuz olmaması, albümün kendine özgü atmosferini oluşturan unsurlardan biriydi. Biafra'nın Mayhem albümlerinin tamamını koleksiyonunda bulundurduğunu ve grubun box set'ini de satın aldığını öğrenmek Necrobutcher için ayrıca anlamlıydı.
Manheim da Dead Kennedys'in seksenli yıllarda kendileri için önemli gruplardan biri olduğunu ekliyordu. Mayhem'in ilk dönemini anlamak açısından bu ayrıntı oldukça dikkat çekicidir. Çünkü grubun müzikal kimliği yalnızca Venom, Celtic Frost veya dönemin Heavy Metal gruplarından beslenmiyordu. Punk kültürünün karşıt tavrı, bağımsız üretim anlayışı ve ham kayıt estetiği de Mayhem'in ilk dönemindeki müzikal yaklaşımın şekillenmesinde önemli bir yere sahipti.
DEATHCRUSH
1987 yılında kaydedilen "Deathrehearsal" adlı prova kaseti, Mayhem'in bir sonraki büyük adımı olacak "Deathcrush" öncesindeki müzikal yönelimini anlamak açısından önemli bir belge niteliğindeydi. Kasette Dead Kennedys'in "Fresh Fruit for Rotting Vegetables" albümünden “California Über Alles” parçasının iki farklı yorumu bulunuyordu. Euronymous, 1986 yılında Damage Inc. fanzinine verdiği bir röportajda Dead Kennedys hakkında konuşurken grubun müziğini beğendiklerini ancak savundukları fikirlerle ilgilenmediklerini söylemişti. Bu yaklaşım, Mayhem üyelerinin müzikal beğenileriyle politik veya toplumsal görüşleri arasında her zaman doğrudan bir bağ kurmadıklarını da gösteriyordu.
İlginç bir ayrıntı olarak, profesyonel görünümlü Damage Inc. fanzininin arkasında, ilerleyen dönemde Mayhem'in vokalisti olacak Maniac, yani Sven-Erik Kristiansen bulunuyordu. Maniac, kısa süre sonra yayımlanacak "Deathcrush" albümünde konuk vokalist olarak yer alacaktı. Albümde vokal kaydeden diğer isim ise Eirik “Billy” Nordheim, sahne adıyla Messiah'tı.
Necrobutcher'ın hatırladığına göre Billy ile ilk karşılaşmaları muhtemelen 1984 yılında bir Dio konserinde gerçekleşmişti. Sırtında Venom arması bulunan birini fark eden grup üyeleri hemen yanına giderek ortak müzik zevkleri üzerinden sohbet etmeye başlamış ve kısa sürede arkadaş olmuşlardı. Billy, müzikal açıdan oldukça yetenekli bir vokalistti.
Necrobutcher, Maniac'ın 2004 yılında gruptan ayrılmasının ardından Billy'nin yeniden Mayhem'de şarkı söylemeye hazır olduğunu söylediğini, ancak kendisine "yirmi yıl geç kaldığını" belirten bir yanıt gönderdiğini anlatıyordu. Çünkü Billy'yi grubun ilk yıllarında kadroya katmak için oldukça fazla çaba göstermişlerdi.
Manheim ise Billy'nin farklı öncelikleri bulunduğunu, kız arkadaşı ve başka meselelerle ilgilenmeyi tercih ettiğini söylüyordu. Oslo'nun diğer tarafında büyüyen Billy, çocukluk arkadaşlarıyla birlikte Black Spite adlı grupta çalıyordu. Bu nedenle kendi çevresine ve grubuna bağlılık hissetmiş, Mayhem'in ilk canlı performansının ardından kadrodan ayrılmıştı.
Buna rağmen "Deathcrush" kayıtları sırasında yeniden kendisine ihtiyaç duyuldu. Maniac, parçaların tamamında vokal yapabilecek müzikal deneyime sahip değildi. Enstrümanları ve ritmik akışı dinleyerek vokallerini bunlara göre şekillendirmek yerine, daha çok kendi başına çığlık atan bir yaklaşım sergiliyordu. Necrobutcher'ın anlattığına göre grup üyeleri kendisine tam olarak nerede girmesi gerektiğini söylemek zorunda kalıyordu. Billy ise bu açıdan daha yetenekliydi ve özellikle ihtiyaç duyulan bölümlerde vokalleri tamamlayabiliyordu. Manheim, Maniac'ın kontrolsüz vokal yaklaşımının yine de oldukça etkili olduğunu kabul ediyordu.
Maniac'ın Mayhem'e katılma hikâyesi de grubun dönemin küçük yeraltı çevresiyle kurduğu ilişkileri göstermesi açısından önemlidir. "Pure Fucking Armageddon" demosunun yayımlanmasının ardından Slayer Magazine'de grup hakkında çıkan yazıları okuyan Maniac, Necrobutcher ve Euronymous'a bir mektup göndermişti. Mektubun yanında, tek kişilik projesi Septic Cunts adı altında kaydettiği bir kaset de bulunuyordu. Grup, albüm için vokalist aradığı sırada bu kaydı dinlemiş ve Maniac'a ulaşarak şarkı sözlerini göndermişti. Müzik zaten prova edilmişti. Maniac stüdyoya gelmiş, kendi bölümlerini kaydetmiş ve ardından ayrılmıştı. Yaşadığı yerin Langhus'a uzak olması nedeniyle provalara düzenli katılması da kolay değildi.
Manheim, Maniac ile ilk kez stüdyo çalışmalarında karşılaştığında onun çığlık atmaya başlamasının oldukça çarpıcı olduğunu hatırlıyordu. Maniac'ın metal sahnesiyle zaten yakın ilişkisi vardı ve kendi fanzinini yayımlıyordu. Ancak dönemin Norveç metal çevresi o kadar küçüktü ki Mayhem üyelerinin tanıdığı vokalist sayısı son derece sınırlıydı.
Maniac, yıllar sonra verdiği bir röportajda Mayhem'in ilk dönemindeki deneyimlerini kendi açısından ayrıntılı biçimde anlatmıştı. Mayhem ve Necrophagia'nın etkisiyle "Septic Cunts" kasetini kaydettiğini, kayıtta vokallerin yanı sıra oldukça sınırlı gitar becerilerini de kullandığını söylüyordu. Kaseti kaydettiğinde annesi, akıl sağlığından geriye kalan son parçayı da kaybettiğini düşünmüştü. Maniac'a göre ortaya çıkan kayıt korkunç bir gürültüden ibaretti ancak Euronymous onun vokal tarzını beğenmiş ve kısa süre içerisinde kendisini Mayhem'e davet etmişti.
Langhus'a oldukça uzak bir yerde yaşadığı için provalar seyrek gerçekleşiyordu. Eski bir domuz ahırında yapılan bu provalarda Maniac, oldukça kötü bir mikrofonla Peavey Bandit amfisinden şarkı söylüyordu. Buna rağmen o dönemde ortaya çıkan ses ona son derece etkileyici gelmişti. Necrobutcher'ın bas gitarının fiziksel olarak insanın içine çarpan bir yıkım topunu andırdığını, Euronymous'un gitarının ise sac metalin kesilmesiyle ortaya çıkan sese benzediğini söylüyordu. Bu deneyimi, başka bir varoluş düzlemine geçmek gibi tarif ediyordu.
Stüdyo aşamasına gelindiğinde Maniac, grubun yeni yazdığı üç parçanın vokallerini üstlenmek üzere hazırlanmıştı. Ancak “Pure Fucking Armageddon” ve “Witching Hour” kayıtlarında Messiah da kendisine yardımcı oldu ve Maniac bu parçalarda yalnızca nakarat bölümlerini seslendirdi. Maniac'ın aktardığına göre stüdyodaki teknisyen, grup geldiğinde bir reggae topluluğunun kaydını yapmaya hazırlanıyordu. Bu ayrıntı, Mayhem'in müziğinin dönemin müzik endüstrisi açısından ne kadar yabancı ve tanımlanması güç olduğunu gösteren başka bir örnekti.
Şarkı sözlerinin büyük bölümünü Necrobutcher yazmış, Maniac ise bunlar üzerinde küçük değişiklikler yapmıştı. Ancak "Pure Fucking Armageddon" parçasının kayıt sürecinde ilginç bir durum yaşandı. Necrobutcher evde yazdığı sözleri unutmuştu. Bunun üzerine Messiah stüdyoda oturarak parçaya yeni sözler yazdı. İlk versiyonda Margaret Thatcher ve Ronald Reagan'a göndermeler içeren daha politik bir yaklaşım ortaya çıkmıştı. Necrobutcher daha sonra bu sözleri yeniden düzenleyerek başlangıçta düşündüğü hâline döndürdü.
Deathcrush'ın müzikal niteliği ve dönem açısından taşıdığı öneme rağmen albümün yayımlanmasının ardından aldığı tepkiler pek iç açıcı değildi. Manheim, çevrelerindeki diğer müzisyenlerin Mayhem'i ciddiye almadığını, yaptıkları müziğin yeteneklerini boşa harcamak anlamına geldiğini düşündüklerini anlatıyordu. O dönemde birçok müzisyen New Wave yönelimine ilgi duyarken Mayhem'in tercih ettiği sert ve uç müzikal yaklaşım, çevrelerindeki insanlar tarafından anlaşılmıyordu.
Necrobutcher ise bu tepkileri daha sert bir ifadeyle hatırlıyordu. Ona göre mesele grubun yeteneklerini boşa harcaması değildi; çevrelerindeki insanlar zaten onların herhangi bir yeteneğe sahip olduğunu düşünmüyordu. Örnek olarak grubun ilk canlı performanslarından birini gösteriyordu. Sekiz grubun katıldığı bir rock yarışmasında Mayhem sonuncu olmuştu. Yarışmada kendilerinin üzerinde yer alan diğer yedi grubun daha sonra herhangi bir başarı elde edemediğini söyleyen Necrobutcher, dönemin müzikal çevresinin Mayhem'e yaklaşımını bu örnek üzerinden açıklıyordu.
Bütün bu olumsuz tepkilere rağmen "Deathcrush", grubun gelişiminde kesin bir dönüm noktasıydı. "Pure Fucking Armageddon" demosunun bulanık ve kontrolsüz sesinin yerini, hâlâ son derece ham olmakla birlikte çok daha belirgin bir kayıt anlayışı almıştı. Testereyi andıran gitar tonları, distorsiyonlu bas gitar, kararlı davul yürüyüşleri ve kontrolsüz vokaller, bestelerin ilkel ve saldırgan karakterini çok daha görünür hâle getiriyordu.
Bununla birlikte "Deathcrush"ı doğrudan bugünkü anlamıyla Black Metal kategorisine yerleştirmek doğru olmayacaktır. Bir Norveç Black Metal grubunun yayımladığı ilk stüdyo kaydı olması bakımından tarihsel önemi tartışılmaz olsa da albümün müzikal yapısı ve lirik temaları, henüz daha farklı bir ekstrem metal anlayışına işaret ediyordu. “Chainsaw Gutsfuck” gibi parçaların kanlı, vahşi ve şiddet odaklı sözleri kadar müziğin kendisi de Thrash Metal, Death Metal ve Punk etkilerini bir araya getiriyordu. Ortaya çıkan sonuç, dönemin koşullarında oldukça deneysel ve alışılmışın dışındaydı.
Albümün açılışında Alman elektronik müzik çevresinin önemli isimlerinden Conrad Schnitzler tarafından hazırlanan bir giriş parçası bulunuyordu. Schnitzler, Tangerine Dream ile ilişkilendirilen elektronik müzik geleneğinin önemli isimlerinden biriydi. Euronymous'un kendisinin ev adresini bulup evinin önünde beklemesi ve sonunda eşinin onu içeri davet etmesi sayesinde bu kayıt albümde yer almıştı. Ayrıca Venom'un “Witching Hour” parçasının oldukça sadeleştirilmiş ve sertleştirilmiş bir yorumu da albümde bulunuyordu.
Yaklaşık on beş dakikayı ancak aşan süresine rağmen "Deathcrush", şaşırtıcı ölçüde farklı unsurları bir araya getiriyordu. Fiziksel bir saldırıyı andıran müzikal sertlik, deneysel bölümler, işkenceyi çağrıştıran vokaller, ilkel şiddet hissi ve akılda kalıcı riffler albümün karakterini oluşturuyordu. Bu unsurların bir araya gelişi, albümün yayımlandığı dönemde olduğu gibi sonraki yıllarda da dinleyiciler ve eleştirmenler arasında farklı tepkilere neden olacaktı.
Sınırlı sayıda basılmasına rağmen "Deathcrush", Kerrang! dergisinin albüm listelerinde ilk yirmi içerisine girmeyi başardı. Ancak bu başarıyı değerlendirirken önemli bir ayrıntıyı göz önünde bulundurmak gerekiyor. Derginin satış verileri, Londra'nın Soho bölgesinde bulunan ve grubun da sık sık ziyaret ettiği efsanevi Shades mağazasından elde ediliyordu. Albümü satan az sayıdaki dükkândan biri olan Shades'in verileri, gerçek satış performansını olduğundan daha büyük gösteriyordu. Nitekim ilk baskı olan bin kopyanın tükenmesi bile birkaç yıl almıştı.
"Deathcrush", Slayer'ın bir önceki yılın sonlarında yayımlanan "Reign in Blood" albümü gibi Thrash Metal'in en sert örneklerinin bile geniş kitlelere ulaştığı bir dönemde, dinleyicilerin alışık olduğu sınırların çok daha ötesine geçiyordu. Üstelik bu durum yalnızca dinleyiciler için değil, müzik endüstrisinin içerisinde çalışan insanlar için de geçerliydi. Mayhem stüdyoya girdiğinde karşılaştığı ilk sorunlardan biri, müziklerinin nasıl kaydedileceğini bilen bir teknisyenin bulunmamasıydı.
Necrobutcher, stüdyoya vardıklarında teknisyenin kendilerine trampetlerinin nerede olduğunu sorduğunu anlatıyordu. Teknisyen onları bir reggae grubu sanmıştı. Ne tür müzik yaptıklarını sorduğunda ise grup üyeleri enstrümanlarını kurup kendilerinin dinlemesini önermişti. Çünkü o dönemde Mayhem'in yaptığı müziği tanımlayabilecek yerleşik bir kategori bulunmuyordu. Teknisyenin alışık olduğu müzik büyük ölçüde pop rock'tan ibaretti. Manheim da teknisyenin bu tür bir müziği nasıl kaydedeceğini bilmediğini açıkça söylediğini hatırlıyordu.
Sonunda teknisyen bazı ayarları yapmış ve kayıt başlamıştı. Necrobutcher'a göre kayıt öncesinde ya da sonrasında herhangi bir miksaj çalışması gerçekleştirilmemişti. Bas gitar, davul ve gitar aynı anda canlı olarak kaydedilmiş, vokaller ise daha sonra eklenmişti. Herhangi bir overdub kullanılmamıştı. Bugün albümün kendine özgü ses karakterini korumasının nedenlerinden biri de bu müdahalesiz kayıt yaklaşımıydı.
Albümün görsel tasarımı da müziği kadar dikkat çekiciydi. İlk baskının kapakları, başlangıçta planlanan koyu kırmızı yerine oldukça parlak ve göz alıcı bir pembeyle basılmıştı. Bunun bir baskı hatası mı yoksa bilinçli bir tercih mi olduğu konusunda Necrobutcher kesin bir şey söyleyemiyordu. Renk kodlarının önceden belirlenmiş olmasına rağmen matbaanın bu değişikliği bilerek yapmış olabileceğini düşünüyordu. İlk kutuyu açtığında karşılaştığı manzara karşısında şaşkınlık yaşamış, ancak daha sonra bu rengin albümün genel estetiğine beklenmedik biçimde katkıda bulunduğunu düşünerek baskıyı olduğu gibi kabul etmişlerdi.
Kapakta ayrıca bazı yazılar eksikti. Bu nedenle Euronymous, kendi fotoğrafının altında bulunması gereken ismini kapakların arkasına bizzat elle yazmak zorunda kalmıştı.
Albümün görsel kimliğinin en belirgin unsurlarından biri, kapağın yarısından fazlasını kaplayan Mayhem logosuydu. Maniac'ın Nella isimli arkadaşı tarafından tasarlanan logo, kısa süre içerisinde grubun en tanınabilir görsel unsurlarından biri hâline gelecekti. Damage Inc. fanzininin tasarımında da çalışan Nella'nın ortaya koyduğu simetrik ve tehditkâr tasarım dili, daha sonra pek çok ekstrem metal grubunun logo anlayışı üzerinde etkili olacaktı.
Logonun altında ise iplerle asılmış iki kesik elin siyah beyaz bir fotoğrafı bulunuyordu. Bu görsel tercih, estetik açıdan Dead Kennedys gibi punk gruplarının kapak tasarımlarını hatırlatsa da Mayhem'in kullandığı imgelerin yarattığı etki çok daha farklıydı.
Necrobutcher, söz konusu fotoğrafı bulmak için öncelikle işkence arşivlerini araştırdığını anlatıyordu. Müziği tanımlayabilecek bir görsel arayışındaydılar. Aradığı fotoğrafları bulamayınca başka kaynaklara yönelmiş ve sonunda iki elin asılı olduğu görüntüyle karşılaşmıştı. Fotoğraf, Afrika'daki Moritanya'da bir pazar yerinde çekilmişti. Necrobutcher'ın aktardığına göre eller, hırsızlara karşı bir uyarı amacıyla asılmıştı. Ancak fotoğrafı basacak Hollandalı matbaa, görüntüyü siyah ellerin asılı olması nedeniyle ırkçı bulmuş ve ilk etapta basmayı reddetmişti. Grup üyeleri ise bu itirazı anlamakta zorlanmıştı. Onlar açısından fotoğrafın ırksal bir anlamı yoktu; aradıkları şey, müziğin sertliğini ve tuhaflığını yansıtabilecek çarpıcı bir görüntüydü.
Manheim, fotoğrafın bir basın arşivinden elde edildiğini ve Norveç Telgraf Şirketi aracılığıyla bulunduğunu açıklıyordu. Necrobutcher da görüntüyü seçerken kendi açılarından oldukça tuhaf ve kara mizah içeren bir unsur olarak değerlendirdiklerini söylüyordu.
Bu noktada Mayhem'in ilk dönemine ilişkin önemli bir ayrıntıyı daha gözden kaçırmamak gerekiyor: Grup, sonraki yıllarda kendisiyle özdeşleşecek aşırı ciddi ve karanlık imajın aksine, başlangıçta oldukça belirgin bir mizah anlayışına sahipti.
Necrobutcher ve Euronymous, "Deathcrush" öncesinde Almanya'ya gerçekleştirdikleri bir ziyaret sırasında Assassin ve Sodom üyeleriyle birlikte Checker Patrol adı altında tek seferlik bir şaka projesi oluşturmuşlardı. Bu projeden geriye "Metalion in the Park" adlı bir kaset kalmıştı. Grubun mizahi yaklaşımının izlerini "Deathcrush" içerisinde de görmek mümkündü. Plak etiketinin ortasında bir ineğin bulunması, Slayer Magazine'de Necrobutcher'ın piyano çalarken etrafının Garfield çizimleriyle çevrelendiği ilanlar ve albümün sonunda yer alan gizli parça bu anlayışın örnekleriydi.
Söz konusu gizli parça yaklaşık bir dakika sürüyordu ve daha sonraki baskılardan çıkarılmıştı. “(All the Little Flowers are) Happy” adını taşıyan bu kayıtta grup üyeleri, parçanın sözlerini giderek daha kontrolsüz ve tuhaf bir biçimde tekrarlıyordu.
Necrobutcher, Slayer Magazine'deki Garfield ilanının kendileriyle doğrudan ilgisi olmadığını, bunun Metalion'un kendine özgü mizah anlayışından kaynaklandığını açıklıyordu. Gizli parçanın ise stüdyoda kendiliğinden ortaya çıktığını, o hafta içerisinde aralarında dolaşan bir şakanın kayda dönüşmesinden ibaret olduğunu söylüyordu.
Manheim, parçanın arkasındaki esprinin İngiliz televizyon komedisi "The Young Ones" ve Cliff Richard ile bağlantılı olduğunu belirtiyordu. Cliff Richard'ın “Living Doll” adlı single'ının B yüzünde yer alan parçayı absürt bulmuşlar ve bu nedenle kendi yorumlarını kaydetmişlerdi. Şarkıda Metalion da dâhil olmak üzere herkes birlikte söylüyordu. Necrobutcher, Monty Python'un da ortak mizah anlayışlarının önemli bir parçası olduğunu ekliyordu.
Manheim'a göre İngiliz mizahının alaycı ve kuru karakteri kendilerini her zaman etkilemişti. Ancak bu yaklaşım, sonraki yıllarda giderek ortadan kaybolacaktı. İlk dönemlerinde Mayhem üyeleri oldukça hırslıydı fakat yaptıkları her şeyi ölüm kalım meselesi olarak görmüyorlardı. Manheim, doksanların başında çevrelerinde gelişen olayları ve insanların bu düşüncelere ne kadar ciddi biçimde bağlandığını gördüğünde şaşkınlık yaşadığını söylüyordu. Özellikle Euronymous ile bir araya geldiklerinde duyduğu aşırı düşüncelerin ve giderek sertleşen yaklaşımın karşısında, ilk yıllardaki mizahın nereye kaybolduğunu sorgulamaya başlamıştı.
"Deathcrush"ın kaydedilmesinin ardından Mayhem'in ilk dönemindeki kurucu kadro dağılmaya başladı. Maniac ve Messiah, albüm yayımlanmadan önce gruptan uzaklaşmıştı. Manheim da kayıtların tamamlanmasından kısa süre sonra Mayhem'den ayrılma kararı aldı. Daha sonraki yıllarda elektronik ve deneysel müziğe yönelen Manheim, ilginç biçimde albümün açılışında yer alan Conrad Schnitzler ile Big Robot adlı projede birlikte çalışacaktı.
Manheim'ın ayrılma kararının ardında büyük ölçüde kişisel ve ekonomik nedenler bulunuyordu. O sırada bir ilişkisi vardı ve ailesinin evinden ayrılarak kendi yaşamını kurmak istiyordu. Bunun için bir iş bulması gerekiyordu. Mayhem'in gelecekteki turne planlarına katılmak gibi bir hedefi bulunmuyordu. Necrobutcher ise grubun turneye çıkma konusunda kararlı olduğunu ve Manheim'a artık bir tercih yapması gerektiğini açıkça söylediklerini anlatıyordu. "Deathcrush" şubat ayında kaydedilmiş, ağustos ayında yayımlanmıştı. Ancak kayıtların tamamlanmasının ardından Manheim gruptan ayrılmıştı.
Manheim, bu kararının Euronymous'u oldukça öfkelendirdiğini hatırlıyordu. Çünkü ayrılması, grubun planladığı turnenin aksamasına ve yeni bir davulcu bulmak zorunda kalmalarına neden olmuştu. Euronymous'un bu konudaki tepkisini anlaşılır bulduğunu da ekliyordu. Ancak kendisi için bu, hayatında farklı bir yöne ilerlemek anlamına geliyordu.
Manheim'ın amcası da müzisyendi ve ona bir gün müzisyen olmaya karar verirse hayatının büyük bölümünde yokluk çekmeye hazır olması gerektiğini söylemişti. Bu öğüt, Manheim'ın kararında etkili olmuştu. Başka alanlarda da başarılı olabileceğini düşünüyordu ve müzik uğruna bütün hayatını belirsiz bir geleceğe bağlamaya hazır değildi.
Necrobutcher ise grubun ilk yıllarında ekonomik koşulların son derece ağır olduğunu anlatıyordu. Uzun süre maddi sıkıntı çekmiş, hayatını sürdürebilmek için uyuşturucu satmak gibi suç faaliyetlerine yönelmek zorunda kalmıştı. Ona göre sıradan bir işte çalışmak, bütün dikkatini ve enerjisini gruba verme hedefini engelleyecekti.
Manheim, gruptan ayrılma kararını geriye dönüp değerlendirdiğinde bunun doğru bir tercih olduğunu düşünüyordu. Ona göre kurumsal bir yapı içerisinde faaliyet göstermeyen gruplarda herkesin kendisini tamamen müziğe adaması gerekiyordu. Kendisi bu bağlılığı gösterecek durumda değildi. Euronymous'un öfkelenmesini ve ayrılığı basına taşımasını da bu açıdan anlaşılır buluyordu.
Böylece Mayhem'in ilk kadrosu, grubun tarihindeki ilk önemli kayıt olan "Deathcrush"ın tamamlanmasının hemen ardından dağılmış oldu. Ancak geride yalnızca bir demo ve kısa bir mini albüm bırakmamışlardı. Norveç'te henüz adı ve sınırları belirginleşmemiş bir ekstrem metal anlayışının ilk önemli izlerini de ortaya koymuşlardı.
Mayhem'in bu ilk dönemi, sonraki yıllarda etrafında oluşacak efsanenin henüz şekillenmediği, müzikal merakın, gençlik isyanının, deneysel arayışların ve yer yer absürt bir mizahın iç içe geçtiği bir dönemdi. Doksanların başında grubun ve Norveç yeraltı sahnesinin geçireceği dönüşümü anlamak için bu başlangıç noktasını akılda tutmak gerekiyor. Bu bölümde şimdilik burada bir soluklanalım. Zira anlatacaklarımızın henüz başlangıcındayız. Mayhem'in etrafında yıllar içinde örülecek efsanenin ardındaki gerçek hikâyeye, dönemin tanıklarının anlatıları ve mümkün olduğunca doğrudan kaynakların ışığında ilerleyerek devam edeceğiz. Bütün bunları tek bir bölüme sığdırabileceğimi gerçekten düşünmediniz, değil mi? Önümüzde çok daha uzun, çok daha karanlık bir yol var. Bir sonraki bölümde, erken çöken kış akşamında görüşmek üzere.
Yorumlar